سیستم فرمان پژو ۲۰۶
باز و بستن مکانیزم هیدرولیک، ستون فرمان و عیبیابی کامل
راهنمای گامبهگام باز کردن و نصب ستون فرمان، مکانیزم فرمان هیدرولیک نوع Integral Ram (پیستون قدرت مدمج در رک)، شیر هیدرولیک فرمان و پیوتهای فرمان، بههمراه جدول کامل گشتاورهای بستن و چکلیست عیبیابی — بر اساس مستندات فنی کارخانه.
معماری فرمان پژو ۲۰۶
پژو ۲۰۶ از فرمان هیدرولیک نوع «Integral Ram» استفاده میکند: برخلاف طراحیهایی که جعبه فرمان و شیر کنترل دو قطعه جدا هستند، اینجا پیستون قدرت داخل خودِ لوله رک جای گرفته و یک شیر هیدرولیک فرمان در انتهای رک (نزدیک پینیون) مسیر روغن پرفشار را کنترل میکند.
نیروی چرخش راننده از فرمان به «ستون فرمان» و از آنجا از طریق یونیورسال ژوینت به پینیون منتقل میشود. برخلاف طراحیهای رایجتر که یک جعبه فرمان جدا و شیر کنترل مجزا دارند، در این معماری، شیر هیدرولیک فرمان مستقیماً روی انتهای رک و بالای پینیون سوار شده و پیستون قدرت هم داخل خود لوله رک تعبیه شده است.
همین طراحی فشرده باعث میشود اغلب تعمیرات (تعویض شیر، تعویض پیوت) بدون باز کردن کامل مکانیزم از خودرو ممکن نباشد و در بسیاری موارد نیاز به پایینآوردن سابفریم باشد — نکتهای که در بخشهای بعدی بهطور کامل توضیح داده میشود.
باز کردن و نصب ستون فرمان
روی اکثر نسخهها، فرمان به کیسه هوای راننده و کمرکشهای پیشکشنده (Pre-tensioning) مجهز است — پیش از هر اقدامی باید این سیستم غیرفعال شود.
الزامی پیش از شروع
در نسخههای مجهز به کیسه هوا و کمربند پیشکشنده، سیستم مرکزی ایربگ و پیشکشنده کمربندها باید طبق دستورالعمل ایمنی غیرفعال شود، سپس کیسه هوای فرمان برداشته شود. رابط چرخشی (Rotary Connector) زیر فرمان را بدون کشیدن سیم تغذیه، با احتیاط جدا کنید.
ترتیب باز کردن: برداشتن پیچ کیسه هوا، شلکردن چند دورهای پیچ فرمان و جداکردن آن از اسپلاین با ضربه دست (بدون کشیدن)، علامتگذاری فرمان نسبت به ستون برای بازگرداندن دقیق موقعیت، سپس جداکردن رابط چرخشی ایربگ، کانکتورهای دسته راهنما و براکت سوییچ ترکیبی. در پایان، محافظ سیمکشی برداشته و یونیورسال ژوینت با جابجایی گیره ایمنی آزاد میشود.
نکته حیاتی نصب
ستون فرمان با یک شیم ضدشکست برای محافظت از یونیورسال ژوینت حین جابجایی عرضه میشود؛ این شیم باید بلافاصله پس از نصب نهایی ستون برداشته شود، وگرنه در تصادف مکانیزم جمعشوندگی بهدرستی عمل نمیکند.
مهرههای براکت ستون
ابتدا بدون قفلکامل بسته میشوند، سپس با مکانیزم تنظیم (۱۶) در وضعیت آزاد، به گشتاور ۴ دهمنیوتنمتر سفت میشوند.
پیچهای براکت ستون
پس از قفلشدن مکانیزم تنظیم، به گشتاور ۴ دهمنیوتنمتر بسته میشوند.
بازبینی پایانی
پس از نصب: فعالسازی سیستم ایربگ، بررسی چراغ هشدار کیسه هوا و مقداردهی اولیه (Initialise) واحدهای کنترل الکترونیکی خودرو.
باز و بستن مکانیزم فرمان هیدرولیک
بهدلیل طراحی Integral Ram، برای خارجکردن کامل مکانیزم لازم است سابفریم جلو کمی پایین آورده و کنار زده شود.
پیشگیری از آلودگی مدار — قانون طلایی این تعمیر
آلودگی داخل مدار هیدرولیک فرمان میتواند باعث گیرپاژ، جامدگی شیر، نشتی و از بین رفتن کامل دستیار فرمان شود. پیش از باز کردن هر اتصال، هر دو روزنه شیر هیدرولیک فرمان و دو سر لولهها را با درپوش پلاستیکی ببندید، از روغن نو استفاده کنید، محیط کار را کاملاً تمیز نگه دارید، از پارچه بدونپرز استفاده کنید و هرگز از باد فشرده برای تمیزکاری استفاده نکنید.
پس از بالابردن خودرو و باز کردن چرخها، مهرههای بالجوینت فرمان با کِشِنده مخصوص جدا میشوند. مدار هیدرولیک تخلیه و درپوشگذاری میشود، سپس پیچ یونیورسال ژوینت پایینی و (در موتورهای TU) اگزوز جلو برداشته میشود.
پس از باز کردن میله ریاکشن و مهرههای نگهدارنده، سابفریم با جک حمایت شده و پیچهای اتصال آن به بدنه باز میشوند. با کنارزدن سابفریم بهاندازه ۸۰ میلیمتر، پینها (۸) و واشرهای دندانهدار بین مکانیزم و سابفریم قابلدسترسی شده و مکانیزم از داخل گلگیر سمت راننده خارج میشود.
قطعات همیشه نو
پینهای (۸)، مهرههای نایلوک، و او-رینگهای لولههای فشار قوی/ضعیف باید در هر بازکردن با قطعه نو تعویض شوند — هرگز دوباره استفاده نشوند.
گشتاور بحرانی پینها
پینهای (۸) فقط تا ۰٫۵ دهمنیوتنمتر بسته میشوند؛ گشتاور بیشتر مستقیماً به بدنه مکانیزم فرمان آسیب میزند.
گریسکاری محل تماس
سطح تماس آببند با بدنه سابفریم باید با گریس مخصوص (LUBRICOMET SP70) چرب شود تا از سایش زودرس جلوگیری شود.
شیر هیدرولیک فرمان
قلب سیستم Integral Ram همین شیر است: مستقیماً روی پینیون سوار میشود و مسیر روغن پرفشار را بهسمت پیستون داخل رک هدایت میکند.
پس از تخلیه و درپوشگذاری مدار، لولههای تغذیه شیر باز و روزنهها مسدود میشوند. سپس پیچ ضربهگیر (میراگر) چند دور شل میشود تا شیر آزاد شود — نوع این پیچ بسته به مدل، فلزی یا پلاستیکی است.
برای خروج شیر، ساقه آن تا انتهای کورس رک چرخانده میشود؛ جهت چرخش به نوع فرمان (چپفرمان/راستفرمان) بستگی دارد:
او-رینگ نو
در هر بازکردن، او-رینگ شیر باید با نمونه نو تعویض شود؛ استفاده مجدد ریسک نشتی را بالا میبرد.
گریسکاری پینیون
پیش از نصب شیر جدید، دنده پینیون باید با گریس مخصوص (TOTAL N3924/N3945) چرب شود.
ممنوعیت مهم
هرگز از پیچهای نصب شیر برای جاانداختن آن استفاده نکنید؛ فقط با ابزار مخصوص [۱]،[۲] نصب شود.
| مرحله | گشتاور بستن |
|---|---|
| پیچهای شیر هیدرولیک فرمان (۶) | ۱٫۵ daN.m |
| اتصالات لوله فشار روی شیر هیدرولیک فرمان | ۰٫۸ daN.m |
باز و بستن پیوتهای فرمان (Tracking Rods)
پیوتها انتهای رک را به بازوی فرمان چرخ متصل میکنند و مستقیماً روی زاویه تنظیم فرمان (Tracking) اثر میگذارند.
پس از بالابردن خودرو و باز کردن چرخ جلو، رک با ابزار مخصوص [۱] روی دندههایش بیحرکت میشود. مهره تنظیم رینگ آزاد و مهره بالجوینت باز میشود، سپس با کِشِنده [۳] بالجوینت از بازوی فرمان چرخ جدا میشود.
گردگیر و کلمپهای آن باز شده و پیوت کاملاً خارج میشود. برای نصب پیوت جدید، فرمان تا انتهای قفل کامل چرخانده و سپس حدود ۱/۸ دور برگردانده میشود تا فشار داخل گردگیر تخلیه شده و در حین کارکرد پاره نشود.
بیحرکتسازی رک
بدون ابزار [۱]، چرخش ناخواسته رک هنگام باز کردن پیوت باعث تغییر تنظیم Tracking میشود.
اندازهگیری دقیق طول
ابزارهای [۱] و [۲] با تماس روی سابفریم، طول صحیح پیوت جدید را برای حفظ زاویه فرمان تعیین میکنند.
روانکننده گردگیر
هنگام نصب گردگیر نو، از گریس لغزنده (TOTAL N3924/N3945) روی سطح تماس استفاده کنید.
پر کردن و هواگیری سیستم هیدرولیک فرمان
هر سه مرحله زیر باید بهترتیب و کامل انجام شوند؛ هواگیری ناقص باعث صدا و سنگینی فرمان بلافاصله بعد از تعمیر میشود.
سطح باید با خودرو در حالت سکون اندازهگیری شود
سطح نهایی روغن باید با موتور خاموش و چرخها رو به جلو (مستقیم) بررسی شود. همیشه از روغن نو استفاده کنید — هرگز روغن تخلیهشده را دوباره داخل مخزن نریزید.
عیبیابی مشکلات رایج بعد از تعمیر یا در سرویس دورهای
هر مورد را باز کنید تا علت محتمل و راه بررسی آن را ببینید.
🔴فرمان سنگین شده یا صدای گیرپاژ میدهد ▾
↩️بعد از تعویض شیر یا رک، فرمان در مسیر مستقیم کج است ▾
💧نشتی روغن از ناحیه شیر هیدرولیک فرمان یا اتصال لولهها ▾
〰️صدای وزوز یا سفتی فرمان بلافاصله بعد از سرویس ▾
🔩صدای تیکتیک یا لقی از ناحیه سابفریم پس از تعمیر ▾
🎒چراغ هشدار کیسه هوا بعد از تعمیر ستون فرمان روشن میماند ▾
ترتیب پیشنهادی یک تعمیر کامل فرمان
اگر چند بخش این مقاله را با هم نیاز دارید (مثلاً تعویض شیر همراه با تعویض پیوت)، این ترتیب کلی را رعایت کنید.
غیرفعالسازی ایمنی
سیستم ایربگ و کمربندهای پیشکشنده را طبق دستورالعمل غیرفعال کنید (در صورت کار روی ستون فرمان).
آمادهسازی مدار هیدرولیک
مدار را تخلیه کرده و تمام روزنههای باز (شیر، لولهها) را با درپوش پلاستیکی ببندید تا از آلودگی جلوگیری شود.
باز کردن ستون فرمان (در صورت نیاز)
فرمان، رابط چرخشی، سوییچ ترکیبی و یونیورسال ژوینت را طبق ترتیب مشخصشده باز کنید.
پایینآوردن سابفریم
پیچهای اتصال سابفریم را باز و با جک حمایت کنید؛ حدود ۸۰ میلیمتر کنار بزنید تا به پینهای مکانیزم دسترسی پیدا کنید.
باز کردن مکانیزم / شیر / پیوت
بسته به نیاز تعمیر، مکانیزم فرمان، شیر هیدرولیک فرمان (با علامتگذاری خط مرکز) یا پیوتها را باز کنید.
نصب با قطعات نو
پینها، مهرههای نایلوک، او-رینگها و گردگیرها را همیشه با نمونه نو تعویض کنید.
بستن با گشتاورهای دقیق
تمام اتصالات را طبق جدول گشتاور زیر و با آچار گشتاورسنج ببندید — بهویژه پینهای سابفریم که محدودیت سختگیرانه دارند.
پرکردن و هواگیری کامل
مدار را طبق روش سهمرحلهای (تخلیه/پرکردن/هواگیری) سرویس کنید و سطح روغن را نهایی کنید.
بازبینی ایمنی و تست جادهای
در صورت کار روی ایربگ، عملکرد چراغ هشدار و مقداردهی اولیه ECUها را بررسی کنید؛ سپس فرمان را در جاده و در دورهای مختلف موتور تست کنید.
جدول کامل گشتاورهای بستن
تمام مقادیر گشتاور ذکرشده در این مقاله، در یک نگاه.
| قطعه / اتصال | گشتاور |
|---|---|
| مهرههای براکت ستون فرمان (۱۳) | ۴ daN.m |
| پیچهای براکت ستون فرمان (۱۴) | ۴ daN.m |
| پیچ یونیورسال ژوینت پایین ستون (۱) | ۲٫۵ daN.m |
| پینهای اتصال مکانیزم به سابفریم (۸) | ۰٫۵ daN.m (حداکثر مطلق) |
| اتصال سابفریم به بدنه | ۱۱ daN.m |
| مهرههای اتصال مکانیزم به سابفریم (۵) | ۸ daN.m |
| مهره بالجوینت فرمان | ۳٫۵ daN.m |
| کلمپ روی شیر هیدرولیک فرمان | ۲ daN.m |
| پیچ آببند بریدج جلو محفظه موتور (۲) | ۰٫۵ daN.m |
| پیچهای شیر هیدرولیک فرمان (۶) | ۱٫۵ daN.m |
| اتصالات لوله فشار روی شیر هیدرولیک فرمان | ۰٫۸ daN.m |
| پیچ کلمپ مخزن روغن هنگام پرکردن (۱) | ۲ daN.m |
الزامات ایمنی پیش از شروع کار
محیط کاملاً تمیز
آلودگی داخل مدار هیدرولیک میتواند باعث گیرپاژ، جامدگی و ازدسترفتن کامل دستیار فرمان شود؛ همیشه با درپوش، پارچه بدونپرز و روغن نو کار کنید.
غیرفعالسازی ایربگ
پیش از هرگونه کار روی ستون فرمان در نسخههای مجهز، سیستم مرکزی ایربگ و پیشکشنده کمربندها را طبق دستورالعمل ایمنی غیرفعال کنید.
گشتاور دقیق، نه حدسی
بهخصوص برای پینهای سابفریم (۰٫۵ daN.m)، همیشه از آچار گشتاورسنج استفاده کنید؛ گشتاور بیشتر به مکانیزم فرمان آسیب دائمی میزند.
خودتو بسنج
روی گزینهای که فکر میکنید درست است بزنید؛ پاسخ درست سبز و پاسخ اشتباه قرمز میشود.